FJALLAGRÖS (CATRARIA ISLANDICA)

Kærkomin hvíld í skjólgóðum lundi. Mynd/Karl Christian Nielsen


Á þeim tíma sem sagan um tvíburana „Hrepp“ og „Stjóra“ gerðist, voru fjallagrös (Catraria islandica) drjúg búbót á mörgum íslenskum sveitaheimilum. Allt frá tímum landnáms á Islandi voru þau metin til hlunninda á jörðunum ásamt æðardúni og veiðiréttindum í ám.

Fjallagrös voru m.a. notuð til að drýgja hveiti til bakstra eða þeim var blandað saman við blóðmör, skyr og mjólkurgrauta. Lækningamáttur grasanna var þekktur og ýmis seyði soðin úr þeim, sem þóttu góð gegn hálsbólgu, kvefi eða öðrum kvillum í öndunarfærunum og gegn magakveisum.

Sérstakar „grasaferðir“ voru farnar á sumrin, venjulega í júní áður en sláttur hófst. Yfirleitt voru unglingsstúlkur ásamt eldri konum sendar þessar ferðir.

Grösin voru tínd í þoku eða röku veðri, þar sem þá er auðveldara að losa þau frá lyngi og öðrum gróðri.  Í mjög þurru veðri var tínt á næturnar þegar áfall var mest. Ef veður leyfði voru fjallagrösin síðan hreinsuð og breidd út til þerris við tjöldin. Milli þess sem safnað var sat fólkið saman og stytti sér tímann við að segja sögur, fara með rímur eða syngja.

Ferðirnar gátu varað frá nokkrum dögum og allt upp í mánuð. Hestar voru notaðir til að flyta grasapokana til byggða. Oft var karlmaður með í förinni til að aðstoða konurnar við erfiðari verkin eins og t.d. að binda pokana upp á hrossin. Þegar heim var komið voru fjallagrösin endanlega þurrkuð, möluð og geymd í tunnum til vetrarins.

Heimild: Jónas Jónasson frá Hrafnagili: Íslenskir þjóðhættir, útgáfuár 1945, bls. 64-66.

Fjallagrös í krækiberjalyngi

Senda inn sögu:

Á þessari vefsíðu er ætlunin að bjóða upp á breitt úrval af sögum og frásögnum af hestum úr öllum áttum.

Við leggjum áherslu á listræna hönnun síðunnar þar sem samspil texta og mynda gegnir þýðingarmiklu hlutverki.

Þar af leiðandi gætum við þurft að gera einhverjar breytingar á innsendu efni. Hins vegar verða engar breytingar gerðar nema með samþykki viðkomandi aðila. Áður en sagan er birt á vefsíðunni er hún send til höfundarins til yfirlestrar og ekki birt fyrren búið er að fá samþykki viðkomandi fyrir breytingunum.

PERSÓNULEGAR UPPLÝSINGAR
SAGAN ÞÍN

Best er að þú vistir textann þinn sem World skjal og sendir það ásamt myndum í viðhengi tölvupóstins til okkar. Athugið að senda aðeins inn myndir sem má nota á internetinu eða myndir sem þið eigið höfnundaréttin að.

upplýsingar um söguna