Í daglegu lífi og á ferðalögum þurftu Íslendingar oftar en ekki að treysta á hestana sína. Eiginleikar eins og ratvísi, þol og vilji voru mikils metnir og traustir, öryggir vatnahestar voru gulls ígildi.
Í eftirfarandi sögu, sem birtist í Dýravininum árið 1889, er sagt frá manni sem lendir með hestinum sínum í ógöngum um hávetur í niðamyrkri. Hann er um það bil að taka afdrifríka ákvörðun þegar hið óvænta gerist.



Ég átti lengi rauðlitföróttan reiðhest sem var Öræfingur að uppruna og hafði fengið gott uppeldi. Hann var kallaður Litfari. Ég eignaðist hann 1872, þá 5 vetra gamlan, en hann var sleginn af haustið 1885, þegar hann fór að verða fremur brjóstþungur. Auk þess treysti ég mér ekki, þann vetur sem þá fór í hönd, að gera svo vel hann, sem hann átti af mér skilið.

Litfari var meðalhestur að stærð, heldur þrekinn, holdahestur og mjög fríður vexti. Eigi var hann ofsafjörugur, en síviljugur meðan hann lifði. Einnig ágætlega þýður og með vekurð í betra lagi.

Hann var traustur, mjög fótvís og vatnahestur hinn besti, enda hafði hann sveip „sundfjöður“ gegnum makkann. Hann var mjög vegvís þannig að ég þarfnaðist ekki fylgdar í náttmyrkri eða hríðarmyrkri meðan hans naut við.

Eitthvert sinn var ég á heimleið (úr Hofsprestakalli að Höskuldsstöðum) um kvöld  í stórhríð og var svo dimmt, að ekki sá til vegar. Þó var góð færð, því snjólétt var og reið ég því allgreitt. Ekki tók ég eftir hvar ég var staddur fyrr enn Litfari allt í einu nemur staðar og vill eigi lengra fara, þrátt fyrir að ég fyrst í hugsunarleysi knýði á hann.

Mér varð þá að ráði að ég sleppti við hann taumunum og lét hann stýra förinni. Snéri hann þá við og hélt upp í veðrið góða stund, uns er hann nam aftur staðar og var þá komin að dyrunum á húsi sínu. Þar var ég vanur að fara af baki og spretta af, en ekki heima á hlaði þegar heim kom að kvöldi dags.

Þetta var ekki í eina skiptið, í hríðarveðri og náttmyrkri, að hann hafði vit fyrir mér og í vötnum mun ég ósjaldan hafa átt honum fjör að launa.


Eitt sinn var ég á ferð á vetrardag úr Hofsprestakalli heim á leið. Veður var kalt, en bjart af tugli og gott að fara. Reið ég eftir flóum nokkrum, er lagðir voru. Eigi vissi ég fyrr til en Litfari stakkst á endann ofan í dý nokkurt og hrökklaðist ég af honum.

Eigi stóð upp úr nema höfuðið. Dýið var þröngt mjög og svo var frosið umhverfis það, að mér tókst ekki að víkka það með svipunni minni.

En á gjörðina skar ég og gat þannig náð af honum hnakknum. Nú var ég yfir honum á að giska nærri klukkustund og ýmist togaði í tauminn á ýmsar hliðar eða danglaði í makkann á honum með svipunni, en árangurslaust. Hann bærðist eigi hið minnsta.

Alllangt var til bæja, en þó að ég treysti mér til að rata þangað, þá treysti ég mér eigi til þess að finna dýið aftur. Ég sá því ekki fært að leita mannhjálpar honum til bjargar, en vildi með engu móti skilja við hann lifandi í dýinu  og láta hann krókna þar út af. Varð ég því einráðinn í að sálga honum með vasahníf mínum, áður en ég skildi við hann.

Tók ég þá að hvetja kutann, því ég hafði iðulega brýni með mér í vestisvasanum. Stóð ég svo á  vakarbarminum og horfði við og við á klárinn. En hann horfði einhvern veginn svo bænarlega á mig  að mér stendur augnaráð hans ennþá fyrir hugskotssjónum, rétt eins og hann skildi og vissi hvað ég hafði í hyggju.

Þegar ég var búinn að brýna  togaði ég enn til reynslu lítið eitt í tauminn og vatt hann sér þá allt í einu upp úr dýinu umbrotalust og var eigi að sjá að hann tæki sér það nærri. Ég hygg að ég hafi hvorki fyrr né síðar fengið betri sprett úr litfara, en er hann var að hita sér eftir þetta volk.


Eggert Ó. Brím


Upprunalegur titill:      Um „Litfara“ og „Löpp„, Dýravinurinn, 3. árgangur 1889, 3. tbl., bls. 30-31.

Textinn er lítilsháttar styttur og aðlagaður að nútíma máli og stafsetningu.

Passar við þessa sögu:

SVEIPAR Í HÁRI HROSSA

Sveipar í hári teljast til auðkenna á hestum og höfðu sumir þeirra ákveðin nöfn og ákveðna merkingu eftir því hvar þá var að finna á hestinum.

LESA MEIRA

MARÍA SIGRÍÐUR GÍSLADÓTTIR

Okkur þykir einstaklega ánægjulegt að hafa fengið Maju til að myndskreyta fyrir okkur sögurnar. Ef þið viljið fá að vita meira um listakonuna Maju, getið þið haft samband við okkur.

LESA MEIRA

Skildu eftir svar

Netfang þitt verður ekki birt. Nauðsynlegir reitir eru merktir *

Senda inn sögu:

Á þessari vefsíðu er ætlunin að bjóða upp á breitt úrval af sögum og frásögnum af hestum úr öllum áttum.

Við leggjum áherslu á listræna hönnun síðunnar þar sem samspil texta og mynda gegnir þýðingarmiklu hlutverki.

Þar af leiðandi gætum við þurft að gera einhverjar breytingar á innsendu efni. Hins vegar verða engar breytingar gerðar nema með samþykki viðkomandi aðila. Áður en sagan er birt á vefsíðunni er hún send til höfundarins til yfirlestrar og ekki birt fyrren búið er að fá samþykki viðkomandi fyrir breytingunum.

PERSÓNULEGAR UPPLÝSINGAR
SAGAN ÞÍN

Best er að þú vistir textann þinn sem World skjal og sendir það ásamt myndum í viðhengi tölvupóstins til okkar. Athugið að senda aðeins inn myndir sem má nota á internetinu eða myndir sem þið eigið höfnundaréttin að.

upplýsingar um söguna